Τι είναι ο πληθωρισμός και πώς τον μετρά η ΕΛΣΤΑΤ;

Πληθωρισμός είναι η γενικευμένη αύξηση των τιμών σε αγαθά και υπηρεσίες, όχι η ακρίβεια σε ένα μόνο προϊόν. Όταν υπάρχει πληθωρισμός, με ένα ευρώ αγοράζουμε λιγότερα από πριν.

Πώς τον μετρά η ΕΛΣΤΑΤ;

Με τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΔΤΚ), που ανακοινώνεται κάθε μήνα. Ο δείκτης παρακολουθεί τις τιμές ενός «καλαθιού» με όσα αγοράζει το μέσο ελληνικό νοικοκυριό, από φρούτα και βενζίνη μέχρι ρούχα, ρεύμα και δίδακτρα. Το 2026 το καλάθι έχει 823 είδη και κάθε μήνα καταγράφονται σχεδόν 50.000 τιμές.

Τις τιμές τις καταγράφουν υπάλληλοι και συνεργάτες της ΕΛΣΤΑΤ σε καταστήματα, επιχειρήσεις υπηρεσιών και λαϊκές αγορές, σε 27 πόλεις που καλύπτουν και τις 13 περιφέρειες. Στην Κεντρική Μακεδονία είναι η Θεσσαλονίκη, οι Σέρρες και η Έδεσσα. Οι περισσότερες τιμές συλλέγονται μία φορά τον μήνα. Στα φρέσκα φρούτα, λαχανικά και ψάρια και στα καύσιμα συλλέγονται κάθε εβδομάδα.

Μετρούν όλα τα είδη το ίδιο;

Όχι. Κάθε είδος έχει συντελεστή στάθμισης, δηλαδή βάρος ανάλογο με το μερίδιό του στα έξοδα του μέσου νοικοκυριού. Το 2026 η διατροφή και τα μη αλκοολούχα ποτά μετρούν περίπου 209 στα 1.000 και η εκπαίδευση περίπου 15. Τα βάρη βγαίνουν από την Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών της ΕΛΣΤΑΤ και ανανεώνονται κάθε χρόνο, όπως και τα είδη του καλαθιού.

Ο δείκτης έχει έτος αναφοράς το 2020, που ορίζεται ίσο με 100. Αν, για παράδειγμα, ο δείκτης δείχνει 110, το καλάθι κοστίζει 10% περισσότερο από το 2020.

Τι διαφορά έχει η ετήσια από τη μηνιαία μεταβολή;

Η ετήσια μεταβολή συγκρίνει τον δείκτη με τον ίδιο μήνα της προηγούμενης χρονιάς. Αυτός είναι ο ετήσιος πληθωρισμός. Η μηνιαία μεταβολή τον συγκρίνει με τον προηγούμενο μήνα.

Γιατί όταν πέφτει ο πληθωρισμός δεν πέφτουν οι τιμές;

Επειδή ο πληθωρισμός δείχνει πόσο γρήγορα ανεβαίνουν οι τιμές, όχι πόσο ψηλά βρίσκονται. Ένα παράδειγμα με υποθετικούς αριθμούς: ένα καλάθι κοστίζει 100 ευρώ. Έναν χρόνο μετά κοστίζει 105 ευρώ, άρα ο πληθωρισμός είναι 5%. Τον επόμενο χρόνο κοστίζει 107,10 ευρώ, άρα ο πληθωρισμός έπεσε στο 2%. Το καλάθι όμως ακρίβυνε ξανά. Οι τιμές πέφτουν συνολικά μόνο όταν η ετήσια μεταβολή είναι αρνητική.

Τι είναι ο εναρμονισμένος δείκτης;

Ο Εναρμονισμένος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ) υπολογίζεται με κοινή μέθοδο σε όλη την ΕΕ, για να συγκρίνονται οι χώρες. Τον ελληνικό ΕνΔΤΚ τον ανακοινώνει επίσης η ΕΛΣΤΑΤ. Τα στοιχεία όλων των χωρών τα δημοσιεύει η Eurostat. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) μετρά με αυτόν τη σταθερότητα των τιμών.

Κατά την ΕΛΣΤΑΤ, ο ΕνΔΤΚ διαφέρει από τον εθνικό ΔΤΚ κυρίως σε τρία σημεία. Έχει έτος αναφοράς το 2025. Μετρά και όσα ξοδεύουν στη χώρα οι μη μόνιμοι κάτοικοι, όπως οι τουρίστες. Και τα βάρη του στηρίζονται και στους Εθνικούς Λογαριασμούς.

Τι είναι ο «πυρήνας» του πληθωρισμού;

Η ΕΚΤ ονομάζει έτσι τον πληθωρισμό χωρίς την ενέργεια και τα είδη διατροφής. Τα αφαιρεί επειδή οι τιμές τους είναι ευμετάβλητες και δέχονται συχνά παροδικές διαταραχές.

Γιατί η δική μου εμπειρία διαφέρει από τον δείκτη;

Ο ΔΤΚ αφορά το μέσο νοικοκυριό, και κάθε σπίτι ξοδεύει διαφορετικά. Ο «προσωπικός» πληθωρισμός του καθενός εξαρτάται από το τι αγοράζει. Η ΕΚΤ σημειώνει ακόμη ότι προσέχουμε περισσότερο τις αυξήσεις παρά τις σταθερές ή τις μειωμένες τιμές, και περισσότερο όσα αγοράζουμε συχνά, όπως η βενζίνη και το ψωμί.