Καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου: τι έγινε σε μια εβδομάδα με NAVTEX και αντι-NAVTEX

Το γαλλικό ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo βρίσκεται σήμερα σε διεθνή ύδατα νοτιοανατολικά της Κάσου. Κάνει τις έρευνες βυθού για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης–Κύπρου (Great Sea Interconnector), για λογαριασμό της Nexans, της εταιρείας που κατασκευάζει το καλώδιο. Μέσα σε μία εβδομάδα, Ελλάδα, Τουρκία και Κύπρος εξέδωσαν αλλεπάλληλες ναυτιλιακές οδηγίες (NAVTEX) για την ίδια περιοχή.

Η εβδομάδα βήμα προς βήμα

Παρασκευή 6 Νοεμβρίου. Το υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε ότι ολοκληρώθηκε η αδειοδότηση για τις έρευνες, μετά από αίτημα της Nexans. Ο σταθμός του Ηρακλείου εξέδωσε τη NAVTEX 1411/26 για το Abeille Marengo, με ισχύ έως τις 6 Μαρτίου 2027. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης τη χαρακτήρισε «σημαντικό βήμα».

Το ίδιο απόγευμα η Τουρκία απάντησε με αντι-NAVTEX από τον σταθμό της Αττάλειας. Υποστήριξε ότι μέρος της περιοχής ανήκει στην υφαλοκρηπίδα που δήλωσε η ίδια στον ΟΗΕ τον Μάρτιο του 2020 και ζήτησε συντονισμό με τις τουρκικές αρχές.

Οι διακοινώσεις. Η Γαλλία, χώρα του πλοίου, ενημέρωσε Τουρκία και Αίγυπτο με ρηματική διακοίνωση. Η κυβέρνηση το επιβεβαίωσε, λέγοντας ότι ήταν απλή ενημέρωση. «Δεν ζητήθηκε ούτε θα ζητηθεί άδεια από την Τουρκία», είπε στις 9 Νοεμβρίου ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης. Η Τουρκία απάντησε στη Γαλλία με δική της διακοίνωση, όπου μιλά για «συγκατάθεση». Το ακριβές περιεχόμενο των διακοινώσεων δεν έχει δημοσιοποιηθεί.

Τρίτη 10 Νοεμβρίου. Το πλοίο απέπλευσε από το Ηράκλειο το απόγευμα. Σύμφωνα με κοινή ανακοίνωση της GSI και του ΑΔΜΗΕ, πρώτα γίνεται βαθμονόμηση του εξοπλισμού, περίπου 24 ώρες, και μετά αρχίζουν οι έρευνες, ανατολικά της Κρήτης και νότια της Κάσου.

Το ίδιο βράδυ η Τουρκία εξέδωσε νέα NAVTEX, στην οποία υποστηρίζει ότι οι έρευνες γίνονται με δική της «συγκατάθεση». Ο σταθμός του Ηρακλείου απάντησε ότι η τουρκική αναγγελία είναι «άκυρη και ανίσχυρη», επειδή εκδόθηκε από «μη εξουσιοδοτημένο σταθμό», και ότι η ελληνική NAVTEX παραμένει σε ισχύ.

Τετάρτη 11 Νοεμβρίου. Η Κύπρος εξέδωσε δική της αντι-NAVTEX από το Κέντρο Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης της Λάρνακας. Αναφέρει ότι η τουρκική αναγγελία δεν συντονίστηκε με την Κυπριακή Δημοκρατία και ότι οι έρευνες στην κυπριακή ΑΟΖ γίνονται με κυπριακή άδεια. Ο κ. Μαρινάκης είπε ότι η τουρκική NAVTEX δεν έχει καμία σημασία, αφού άδεια ζητήθηκε μόνο από Ελλάδα και Κύπρο.

Από την τουρκική πλευρά, ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν είπε σε συνέντευξή του στον ΣΚΑΪ: «Όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά».

Γιατί η Κάσος

Τον Ιούλιο του 2024 ένα ιταλικό πλοίο έκανε έρευνες για το ίδιο έργο στην περιοχή. Η Τουρκία έστειλε πολεμικά πλοία λίγο έξω από τα ελληνικά χωρικά ύδατα και οι έρευνες σε εκείνο το τμήμα διακόπηκαν. Από τότε το έργο έχει καθυστερήσει. Η Nexans εξετάζει να ξαναρχίσει την παραγωγή του καλωδίου το 2028. Το έργο έχει πάρει επιχορήγηση 657 εκατ. ευρώ από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη».

Η αντιπολίτευση

Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη (ΕΛ.Α.Σ.) του Αλέξη Τσίπρα δήλωσε ότι «η νέα τουρκική NAVTEX επιβεβαιώνει το φιάσκο Μητσοτάκη για το καλώδιο». Το ΠΑΣΟΚ ρώτησε αν η κυβέρνηση γνώριζε για την ανταλλαγή διακοινώσεων ανάμεσα σε Τουρκία και Γαλλία. Η Ρένα Δούρου του ΣΥΡΙΖΑ ζήτησε από την κυβέρνηση να εξηγήσει πώς θα αποφύγει την επανάληψη όσων έγιναν στην Κάσο το 2024.

Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου απάντησε ότι «η στρέβλωση της πραγματικότητας από την αντιπολίτευση για το καλώδιο GSI είναι εθνικά επιζήμια και πολιτικά μη υπεύθυνη».

Τι ακολουθεί

Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης θα ενημερώσει κατ’ ιδίαν τους αρχηγούς των κομμάτων. Τα πιο πρόσφατα δημοσιεύματα αναφέρουν το Σάββατο 14 Νοεμβρίου· νωρίτερα ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης είχε μιλήσει για Παρασκευή ή Δευτέρα. Οι NAVTEX των τριών χωρών ισχύουν έως τον Μάρτιο του 2027.